Nước giàu dân đói

Ngày thứ Năm 10/18, hãng thông tấn Pháp AFP trích lời một viên chức Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Bình Dương nói khoảng 30 .000 công nhân tại 38 công ty đang đình công.

Ðài BBC, cũng nói, "Một nhà báo tự do theo dõi các diễn biến này nói với BBC công nhân bất bình vì mức lương thấp trong khi điều kiện làm việc quá hà khắc.

"Công nhân của tất cả các công ty đình công đều có mức lương từ 700.000 - 800.000 đồng (trên, dưới 50 mỹ kim) một tháng cộng với điều kiện làm việc rất khắc nghiệt,'' anh nói. 'Lương thì ít nhưng lại có quy định để trừ tiền rất nhiều của công nhân khi họ nghỉ hoặc có vi phạm nhỏ.'

"Nhà báo tự do không muốn nêu tên này nói với chương trình phát thanh của BBC rằng có những công ty, công nhân chỉ đến chậm giờ làm vài phút đã có thể bị trừ lương."

Trong một bài khác, cũng chính đài BBC viết, "Vào đầu tháng Ba, khi họp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thừa nhận cần có chính sách tốt hơn cho người lao động.

"Người lao động được hưởng cái gì từ quá trình tăng trưởng?" Ông Dũng nêu câu hỏi này với cán bộ lao động, rồi chỉ thị cho họ, " Chúng ta phải bảo đảm điều này thì tăng trưởng mới bền vững được, nếu không, kinh tế tăng trưởng, doanh nghiệp lợi nhuận cao, nhưng người lao động có được trả lương đúng giá trị hay không?"

Tôi hiểu ông Dũng nói gì, mặc dù ông nói không đúng cách: câu hỏi thứ nhì đáng lẽ phải là câu trả lời. Ông Dũng phải nói, "… kinh tế tăng trưởng, doanh nghiệp lợi nhuận cao, nhưng người lao động không được trả lương đúng."

Nhưng một người gặp nhiều khó khăn như ông Dũng xứng đáng đuợc hưởng quyền đặ c miễn về những sai lầm văn phạm và cấu trúc câu nói, NÊÚ ông làm đúng điều ông nói không đúng. Tôi muốn nói là nếu những điều ông chỉ thị cho cán bộ của tổng liên đoàn lao động Việt Nam về quyền lợi của người lao công đuợc thể hiện thành đôi chút lợi tức cho những người đang bán rẻ mồ hôi để làm cho nước giầu, quan chức giầu mà họ vẫn bị bỏ đói.

Tôi muốn nói đến tệ trạng đánh trống bỏ dùi, nói cho ròn tai, sướng miệng, rồi sau bài diễn văn, cả người nói lẫn người nghe đều coi như công tác đã hoàn tất, công tác giới hạn trong việc người đọc diễn vă n phải đọc, người nghe diễn văn phải nghe, và không ai phải làm điều gì khác nữa.

Tệ trạng này làm mọi cuộc "đổi mới" chỉ là việc chùi sạch đánh bóng món hàng cũ; ngay cả việc xoá đó i, chống nghèo, việc chính phủ cộng sản Việt Nam thường hãnh diện như một thành công lớn của chế độ.

Nhân ngày 17 tháng Mười, ngày quốc tế chống nghèo đói của Liên Hiệp Quốc, tờ báo Dân Trí phỏng vấn ông Ðàm Hữu Ðắc, thứ trưởng bộ Lao Ðộng, Thương Binh, và Xã Hội về sự thành công lớn của chế độ trên địa hạt này.

Ông Ðắc thật thà nhìn nhận việc xoá đói, chống nghèo không thành công như ông ước muốn vì gặp 5 khó khăn.

"Thứ nhất là chính sách khám chữa bệnh quá ngắn;" ông Ðắc liệt kê, "thứ nhì cơ chế miễn giảm học phí không phù hợp lại thiếu minh bạch; thứ ba việc cho người nghèo vay vốn tín dụng chưa đáp ứng nhu cầu; thứ tư chỉ tiêu hỗ trợ nhà ở cho người nghèo không thể thực hiện được với 500 ngàn căn nhà trong thời hạn 5 năm; và thứ năm là chương trình thực hiện đã gần 2 năm mà nguồn vốn do chính phủ cấp quá hạn hẹp."

Báo Thanh Niên online còn nêu lên việc, "Hơn một ngàn hộ trong số 7 ngàn năm trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Hậu Giang thiếu gạo ăn. Hơn 96% hộ nghèo thiếu gạo ăn là đồng bào Khmer thuộc các huyện Châu Thành A, Phụng Hiệp, Long Mỹ… Số hộ nghèo còn lại thuộc dân tộc Chàm."

Tờ Thanh Niên còn viết, "được biết đời sống người thiểu số trong vùng đồng bằng Cửu Long rất thiếu thốn, trung bình cứ 7 hộ gia đình, lại có 1 hộ thiếu ăn. Lý do chủ yếu là họ vẫn sinh sống, canh tác theo truyền thống xưa cổ.

"Hiện Ủy ban Nhân dân tỉnh Hậu Giang đã đề nghị Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn trình chính phủ hỗ trợ cho các hộ đồng bào nghèo này."

Ðề nghị của tỉnh Hậu Giang tắc trách, vì đẩy trách nhiệm "cứu đói" sang cho bộ Nông Nghiệp, và nhận xét của tỉnh cũng không chính xác, vì lý do đói không phải là do người nông dân sắc tộc không biết canh tác theo kiểu mới.

Họ đã sống nhiều đời trên đồng lúa Hậu Giang mênh mông, cò bay mệt nghỉ, nơi từ ngàn xưa cho đến 1975 chưa bao giờ biết cảnh dân đói.

Nhưng ngày nay!

Việt Nam vào WTO, vào Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc, nước giầu, quan giầu, mà dân Hậu Giang lại đói, lao công Bình Dương lại đình công đòi tăng lương để bớt đói.

Nguyễn Ðạt Thịnh

Bài viết không nhất thiết thể hiện quan điểm của CLBNBTD

Ngày chủ nhật buồn sau những vụ đình công...

TTO - Bên bàn nhậu chỉ gồm bún chấm nước tương, trưa 21-10, M, P, H, Đ ngồi ôn lại những ngày đã qua. Đình công đã qua mấy ngày rồi, thế mà dư âm của nó vẫn còn đọng lại trong lòng bốn thanh niên quê ở miền Trung.

>> Những con số đau lòng!
>> Công nhân phải sống được với đồng lương

Vào Bình Dương làm việc đã nhiều năm, nhưng chưa bao giờ 4 người lại buồn như lúc này... Tất cả họ đã làm trong công ty R. hai năm. Mấy hôm trước, vì đồng lương không còn đáp ứng đủ nhu cầu cuộc sống, đồ bảo hộ không được cung cấp, anh em trong công ty đều mong muốn ban giám đốc cải thiện điều kiện làm việc, thành lập công đoàn, cung cấp đồ bảo hộ lao động, cung cấp suất ăn trưa... không được đáp ứng, thế là đình công đã nổ ra.

Không làm việc đã đành, mấy ngày đình công, mọi người còn lo lắng đủ thứ: không biết sau khi đình công sẽ thế nào, có ai bị đuổi việc không, bị đuổi việc không biết công ty có bồi thường hợp đồng không, sẽ đi tìm việc mới ở đâu...Và cuối cùng, những lo lắng ấy đã trở thành sự thật!

M, P, H và 3 người khác đã bị đuổi việc. Xin gặp Tổng giám đốc để hỏi rõ nguyên nhân, bảo vệ không cho, Tổng giám đốc cũng không chịu gặp, xin quyết định sa thải thì không có... Ba thanh niên chỉ còn biết về phòng trọ và lo tìm việc mới.

P. và M thì có tay nghề sơn, nên đã nhanh chóng tìm được công việc mới trong một công ty khác gần đó... H. xin đi làm cho một tiệm hàn xì ở Bình Triệu... Chỉ còn Đ. vẫn làm trong công ty R. Nhưng, Đ bảo: "thấy anh em bị đuổi việc, em cũng buồn... chắc em sẽ đi tìm chỗ khác, vì ở lại cũng khó làm việc". Tuy đã tìm được việc mới, nhưng H, M, P hiện nay cũng không lấy gì làm vui, vì "công ty hẹn ngày 8-11 mới giải quyết lương nghỉ việc".

Điều ba thanh niên này lo lắng là không biết việc đó đúng hay sai, nếu công ty R sai, thì họ phải đi kêu ở đâu. Theo đúng hợp đồng đã ký, phải đến tháng 6-2008 họ mới hết hợp đồng... Công ty yêu cầu họ viết đơn xin thôi việc thì mới giải quyết các khoản trợ cấp... nhưng họ không viết, vì họ đâu có muốn nghỉ việc, họ chỉ đình công có một ngày để yêu cầu cải thiện . Rồi từ nay đến ngày lãnh lương ở công ty mới, họ sẽ lấy gì để sống? Lấy gì để trả tiền phòng? "Chắc phải vay mượn bạn bè để sống anh ạ, lúc nào lãnh lương thì gởi lại sau"... P. nói.

Em gái của M.cũng là công nhân may ở công ty T.L. Mấy hôm trước em cũng tham gia đình công, vì mức lương của em hiện nay chỉ 670.000/tháng, chưa tính tiền tăng ca. Đến ngày thứ 4, công ty phát mẫu đơn xin thôi việc để ai không muốn làm việc nữa thì ký vào. Không muốn mất việc, không muốn ba mẹ ở quê nhà Quảng Bình biết chuyện, em tiếp tục ở lại làm việc. Bây giờ, em chỉ hy vọng công ty sẽ thực hiện lời hứa tăng lương trong thời gian sắp tới, nhưng chẳng biết đến bao giờ... Mấy hôm đình công, công ty đã hứa sẽ tăng tiền ăn lên 5000 đồng/suất, nhưng mấy hôm nay đồ ăn vẫn thế...

Ngày chủ nhật rồi sẽ trôi qua, ngày mai, họ sẽ tiếp tục đi làm, tiếp tục hy vọng... Nhưng trước mắt, họ phải đối mặt với những nỗi lo mà sau mỗi cuộc đình công, các công nhân đều phải canh cánh...

CHÂN LUẬN

Cạnh tranh bằng mồ hôi giá rẻ

TT - Mồ hôi giá rẻ là mộtlợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh về mồ hôi quả thật là một thứ hết sức đa nghĩa...

Mồ hôi giá rẻ là một lợi thế cạnh tranh. Các ngành công nghiệp thâm dụng lao động đang mọc lên như nấm trong quá trình hội nhập chính là nhờ vào lợi thế cạnh tranh nói trên. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh về mồ hôi quả thật là một thứ hết sức đa nghĩa.

Một mặt, lao động giá rẻ đang thu hút được nguồn đầu tư không nhỏ đổ vào nước ta. Điều này đến lượt mình lại góp phần đáng kể cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế (đặc biệt trong điều kiện chúng ta đang muốn giảm bớt lực lượng lao động trong lĩnh vực nông nghiệp). Nguồn đầu tư nói trên còn tạo ra khá nhiều công ăn việc làm cần thiết cho một nước có nhiều người cần việc làm như đất nước ta.

Mặt khác, lợi thế cạnh tranh về mồ hôi cũng chứa đựng khá nhiều rủi ro trong đó.

Trước hết, kiếm tiền bằng mồ hôi thì ráo mồ hôi sẽ hết tiền. Với đồng lương ít ỏi, người lao động khó có cơ hội để cải thiện điều kiện sống của mình và đầu tư cho việc học hành của con cái. Mà như vậy thì cái vòng luẩn quẩn của việc mồ hôi chỉ tạo ra mồ hôi sẽ lặp lại mình một cách vô tận.

Hai là trong lúc thu nhập chung của xã hội đang được nâng lên thì những người lao động chân tay vẫn phải chịu một mức lương ít được cải thiện. Điều này không thể không dẫn đến những so sánh và tâm tư. Tuy nhiên, vấn đề còn nghiêm trọng hơn thế. Đời sống chung được nâng lên thì giá cả chung cũng bị nâng lên. Với mức lương ít thay đổi thì thu nhập thực tế của những người lao động đang bị giảm đi. Đây có thể là một trong những nguyên nhân sâu xa của những vụ đình công đang xảy ra trong thời gian qua. Các nhà sử dụng lao động cần nhận thức rõ điều này.

Đình công là vũ khí quan trọng, nhưng là vũ khí bất đắc dĩ của người lao động. Điều quan trọng là phải nâng cao năng lực đại diện và năng lực mặc cả, năng lực thương thuyết của tổ chức công đoàn và tập thể người lao động. Một mối quan hệ lao động hài hòa cũng cần được coi là lợi thế cạnh tranh.

TS NGUYỄN SĨ DŨNG