Hiển thị các bài đăng có nhãn pháp_luật. Hiển thị tất cả bài đăng

Luật sư Cù Huy Hà Vũ kiện thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về vụ bauxite Tây Nguyên

VỤ THÁI HÀ : VÀI GHI NHẬN SAU PHIÊN SƠ THẨM

Cuộc diễu hành sau phiên xử

Phiên toà sơ thẩm xử 8 giáo dân Thái Hà đã kết thúc, các bị cáo nhận những bản án treo, cải tạo không giam giữ và cảnh cáo. Bản án đã tuyên, những người dân vô tội đã về với gia đình. Thế nhưng chuyện đến đó là đã hết hay chưa? Nhiều suy nghĩ, ưu tư sau một phiên toà để lại cho mỗi người chúng ta một cách nghĩ khác nhau.

Phiên toà công phu khẩn trương và tốn kém - rất nghiêm trọng?

Sau những gì hệ thống chính quyền và các cơ quan pháp luật đã làm với mấy nạn nhân Thái Hà như kết tội trên báo chí, trên truyền hình, bắt họ như bắt tội phạm nguy hiểm. Cáo trạng viết đi viết lại mấy lần. Toà chưa xử đã cho rằng bỏ lọt tội phạm điều tra lại… diễn ra nhanh không ngờ. Phiên toà “công khai” được mở tận tầng 4 của UBND phường, những người tham dự phiên toà công khai phải có giấy phép, những người thân thích không được dự toà vì “hội trường không đủ chỗ”…

Báo chí đã nói về “vụ án” này quá nhiều, có lẽ cũng không kém vụ án công an Vũ Xuân Trường buôn ma tuý là mấy. Vì vậy, nhiều người dân đã nghĩ: “Vụ này, mấy tay giáo dân ấy không què thì cũng bị thương, được các cơ quan quan tâm thế là hoạ đến nhà rồi. Mọt xác là cái chắc dù có tội thật hay không”.

Chưa hết, trước khi xử một vài ngày (dù đã lùi lại mất mấy ngày so với kế hoạch để… “sửa chữa”) cả hệ thống công an, công quyền phải chạy đôn chạy đáo thông báo cho các phường, tổ dân phố “Đề nghị ND không đến đó. Không được tụ tập đông người bất luận chỗ nào”… phải di chuyển bao nhiêu rào sắt ngăn chặn các ngõ phố, chốt chặn các đầu đường… để xử cho yên tâm.

Ngày xử, hàng trăm công an, cảnh sát cơ động, cảnh sát tôn giáo, cảnh sát điều tra thành phố, phường, quận… đày đặc bủa vây khu vực xử án. Người dân Thái Hà, Hoàng Cầu bảo nhau “nếu đợt lụt lội tháng trước, được lực lượng này đến để giúp đỡ thì phúc đức cho dân biết mấy, chắc sẽ không có đến mấy chục mạng ra đi oan uổng. Và chắc khi thấy họ, dân sẽ chạy đến ôm mà hôn, đâu có thái độ như bây giờ. Chẳng lẽ nhiệm vụ của đám này chỉ là để trấn áp nhân dân mà thôi?”!

Hệ thống máy móc dày đặc, tối tân, máy dò vũ khí, roi điện, dùi cui, bình xịt hơi cay… được trang bị không thiếu một thứ gì như chuẩn bị cho một cuộc chống khủng bố quốc tế.

Đường Hoàng Cầu, nơi có UBND phường dùng xử án vốn có nhiều ngõ ngách, bờ hồ rộng và thoáng. Nhiều người nghĩ ừ thì họ đưa ra đó xử công khai cũng được, thoáng và có chỗ cho dân xem xét xử như thế nào? Vậy nhưng tất cả đã nhầm lẫn. Toà không có bất cứ một tiếng vọng nào được lọt ra ngoài, không một chiếc loa hay màn hình cho dân chúng.

Đứng trước cửa khu vực xử án, tôi nói đùa với một công an rằng: “Xử tám giáo dân tay không, đập mấy hòn gạch mà huy động cả hệ thống tối tân như như sắp xử tội phạm chiến tranh nguy hiểm. Nếu Mỹ bắt được Bin Laden thì chắc phải sang Việt Nam học Quận Đống Đa cách bảo vệ?”. Tôi chưa bao giờ đi dự toà. Giờ nhìn cách bố trí bảo vệ phiên toà mấy cục gạch này, tôi không hiểu tại sao ở VN lại có phiên toà mà người nhà bị cáo xông vào đánh quan toà chạy tán loạn được.

Một người dân chép miệng: “Vẽ chuyện, ngân sách – tiền dân lại chi đấy chứ ai. Mấy ông bà giáo dân xưa nay vẫn hiền hoà, cả năm nay dù bị đánh, bị xịt hơi cay có bao giờ làm gì bạo động đâu mà vẽ lắm thế? Khốn khổ cái thằng dân”. Tôi đùa: “Bà này lại mất cảnh giác cách mạng rồi, biết đâu bọn xấu nó lẫn lộn trong đấy phá hoại, gây rối thì sao?”. Được lời như cởi tấm lòng, bà làm luôn một tràng như chưa bao giờ được xả: “Chú bảo ai gây rối? Chỉ có đám công an đứng chung với bọn thanh niên tình nguyện gào thét, đánh các cha, nhổ nước bọt chửi bới và xịt hơi cay chứ giáo dân tôi thì hoàn toàn không thèm chơi bài bẩn thỉu hèn hạ cắn trộm ban đêm đấy đâu nhé. Làm gì thì cũng làm cho đàng hoàng mới đáng tư cách con người, nhất là những thằng cán bộ như chú”.

Thật chẳng dại nào giống dại nào, thì ra bà ấy tưởng tôi là cán bộ ở đó, tôi vội đánh bài chuồn.

Trấn áp được lòng yêu nước của nhân dân, không đè bẹp được tinh thần của các tín hữu.

Vụ xử này để lại một chi tiết mà các cán bộ chính quyền cũng như công an hay các ban ngành liên quan cần suy nghĩ.

Cả tuần trước, khi được tin Trung Quốc đã có kế hoạch xâm chiếm biển đông của Việt Nam bằng kế hoạch khai thác dầu khí 30 tỷ đô la. Trên mạng có nhiều thông tin kêu gọi biểu tình tỏ lòng yêu nước khá công phu và rầm rộ vào ngày 6/12/2008.

Chiều hôm kia, lên mạng đọc blog của một vài người mới thấy ảm đạm thay cho lòng yêu nước hiện nay. Một bloger thuật lại rằng khi đến đó, chỉ có một nhóm 6 nam và một nữ với hàng mấy chục công an. Bó tay và chán nản, anh ta chạy về lên blog than phiền về tinh thần yêu nước của họ.

Vậy là qua mấy cuộc biểu tình bất thành vì bị trấn áp, thanh niên và nhân dân đã không mặn mà với việc đến để bị trấn áp nữa. Nhà nước đã thành công trong việc trấn áp biểu thị lòng yêu nước của người dân.

Nhưng sáng nay, khi thấy đoàn người nườm nượp kéo về Thái Hà và đi dự toà, chắc những người có tí đầu óc không thể bỏ qua mà không suy nghĩ. Dòng người tuốn về từ muôn phương, xa gần đều có mặt, đến từ sáng sớm đưa các nạn nhân đến toà. Các nạn nhân ra trước vành móng ngựa trong trang phục đẹp nhất: Nữ áo dài đỏ, nam comple thắt cà vạt. Ánh mắt đỏ hoe của các tín hữu bên những ánh mắt rạng rỡ của các nạn nhân đã là điều lạ.

Những tín hữu đến từ khắp nơi này đã từng nếm mùi hơi cay, roi điện, nay lại nhìn thấy tận nơi cách bố trí “hoành tráng” của nhà nước trong phiên toà xử nhân dân này, thì lẽ thường ai chẳng chạy “mất dép”? Nhưng ngược lại, họ vẫn bất chấp tất cả, không kể nắng nôi, khó khăn và vất vả nguy hiểm. Họ cũng không ngại những ống kính của công an cứ nhằm mặt họ mà quay, mà chụp như đe doạ. Họ vẫn đến để ngồi cả ngày chờ xem cổ vũ cho những tín hữu họ chưa quen, thậm chí có người còn chưa biết mặt. Đó là điều lạ lùng hơn.

Tôi nói với một cán bộ công an: “Những người này mới đúng là tự giác khác với những người dân tự phát hôm đến phá Đền Giêrađô hôm trước anh nhỉ?”. Cán bộ công an này trả lời “Hôm đó cũng là đoàn thanh niên, phụ nữ và quần chúng tự phát đấy chứ”. Tôi cười bảo: “Chính ông Phạm Quang Nghị đã nói dân bây giờ khác dân ngày xưa, ỷ lại nhà nước lắm chứ không tự giác đấy thôi? Khi lụt lội ngập nhà, chết người của nhà họ mà họ còn không tự giác, lấy đâu ra đám đi phá nhà người khác và hò hét gây rối ban đêm thế hả ông? Thử không thuê tiền, họ đâu thừa thời gian đi hò hét cả đêm, đâu dư sức đi phá nhà người khác? Nhưng ở đây ông thấy đấy, họ chẳng có tiền, cũng chẳng được gì cả ngoài sự nguy hiểm, vậy mà họ vẫn đến, thế mới là tự giác chứ”.

Nhiều chi tiết khá vui bên ngoài phòng xử án. Khi những tín hữu hát bài hát “Kinh Hoà bình” nhiều chiến sỹ cảnh sát cơ động còn lẩm nhẩm hát theo và nhịp tay, nhịp chân rất đúng điệu. Nhiều người ngạc nhiên, nhưng thật ra, các chiến sĩ này chắc đã từng túc trực Thái Hà một thời gian không ít nên thuộc lòng. Cũng có những chiến sĩ cười rất tươi với các em đến dự toà ngoài khoảng không này. Cuộc sống trong gian nan vẫn có những niềm vui nho nhỏ.

Như vậy, bạo lực và trấn áp, lực lượng cảnh sát dày đặc cũng đã không đè bẹp được tinh thần hiệp thông đồng trách nhiệm của các tín hữu công giáo. Thật kiên cường và bất khuất. Hàng ngàn nhành lá Thiên tuế vẫy chào đón các nạn nhân khi đi vào toà. Những bó hoa đẹp nhất và tươi nhất đã dành cho họ khi ra khỏi toà dù chưa biết sẽ bị kết án thế nào. Sự khẳng định họ đã vượt qua sợ hãi, vượt qua gian nan để nối kết với nhau nên một là điều không thể bàn cãi.

Cũng thú vị ở điều này, những hành động nhục mạ, bêu riếu những ngày qua của hệ thống loa phường đến truyền hình nhà nước đã không có tác dụng làm cho giáo nhụt chí như mong muốn. Ngược lại, biến cố Thái Hà đã làm cả khối người từ muôn nơi kết lại và gắn bó với nhau hơn. Chưa có lúc nào, những tín hữu công giáo thấy thân ái và đoàn kết như những lúc này.

Phiên toà đầu voi, đuôi chuột… nhắt

Những tưởng vụ án “nghiêm trọng” vì hậu quả là mấy viên gạch cũ này được chuẩn bị công phu và tốn kém, mệt nhọc cả hệ thống này sẽ bị tuyên án tử hình cũng nên. Nhưng đến khi toà đã tuyên một bản án nhẹ nhàng và “ngọt ngào” nữa, nếu những người này thực sự có tội.

Luật sư Lê Trần Luật cho biết:

Vui nhất là khi toà ra một câu hỏi “Viện kiểm sát đề nghị mức án nhẹ nhàng như vậy, nghĩa là không bị giam giữ, vậy các bị cáo thấy thế nào”? Lẽ thường, với những bị cáo của nhà nước, khi nhận được bản án đơn giản thế, biết mình sẽ được về nhà và chấm dứt những ngày bị giam cầm khổ sở đa số sẽ bằng lòng mà vui mừng nói lời cảm ơn. Lời đề nghị một bản án nhẹ nhàng như một miếng mồi ngon để mong nhận được từ các giáo dân nạn nhân một lời cảm ơn và yên phận. Nhưng Toà đã nhầm, tất cả đều không chấp nhận và kêu oan, họ không chấp nhận bản án mà Toà đã cố tình đặt ra cho có. Vì sao vậy? Dù bản án đối với họ coi như không có, nhưng họ đã không chấp nhận. Họ đã xác quyết rằng việc đập hàng rào là hoàn toàn xác đáng vì đã xây bất hợp pháp trên đất của cha ông họ, của nhà thờ. Bà Việt, khi được hỏi là việc đập tường có vi phạm pháp luật không, đã hỏi lại toà: “Nếu tôi đưa gạch đến nhà ông để xây và ông đập đi thì có gọi là vi phạm pháp luật không”?

Truyền thông nhà nước - lại ma đưa lối quỷ dẫn đường

Tối 8/12, trên TH Hà Nội và VTV, cũng như các báo Hà Nội mới, Vietnamnet… có đăng bài về phiên toà này. Vẫn là câu chuyện “Ma đưa lối quỷ dẫn đường/Cứ lần theo bước đoạn trường mà đi” (Kiều – Nguyễn Du), tại các bản tin vẫn là luận điệu dối trá “các bị cáo đã cúi đầu nhận tội”. Luật sư Lê Trần Luật khi nghe đã phải thốt lên: “Làm gì có chuyện nhận tội”. Một blogger viết: “Chả trách có người ghét nhà báo vì hay nói sai sự thật”. Còn tôi, tôi nghĩ rằng, không chỉ là có người mà là rất nhiều người, nếu vẫn có những người muốn nghe sự thật.

Trên tờ Vietnamnet, PV Tuyết Nhung đã hành nghề kiểu “bán miệng nuôi trôn” bằng những lời lẽ hết sức ngớ ngẩn và ngu xuẩn: “Các bị cáo đã nhiều lần tập trung rất đông người, có lúc lên đến 1.000 người ở khu đất 178 Nguyễn Lương Bằng” – mặc dù ở đây chỉ có 8 bị cáo, và cáo trạng không hề có một dòng nào nói về việc họ tập trung ai cả.

Trên tờ Hà nội mới viết: “Tại phiên tòa, các bị cáo đều đã cúi đầu nhận tội, thừa nhận mình đã có các hành vi sai trái, vi phạm pháp luật”. Trong khi Vietnamnet viết: “Tại phiên tòa, nhiều bị cáo vẫn ngoan cố chối tội”. Còn VNExpress viết: “Trước tòa, các bị cáo thừa nhận có hành vi đập phá tường, cùng nhiều người tập trung cầu nguyện nhưng khẳng định họ không gây ồn ào, không gây rối trật tự công cộng và hủy hoại tài sản”.

Quả thật, cha ông đã dạy rằng: “Nói dối hay cùng”.

Hệ thống truyền thông nhà nước đã tự vả vào mặt nhau đôm đốp!

Có lẽ cũng cần phải kết thúc câu chuyện này bằng một câu ngay trên Vietnamnet: “Một số phần tử quá khích đã lợi dụng tình hình xuyên tạc sự thật, gây chia rẽ, ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết dân tộc”.

Vấn đề là ai đã lợi dụng tình hình giáo dân thấp cổ bé họng, không có tiếng nói để xuyên tạc sự thật gây chia rẽ, kỳ thị tôn giáo, làm ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết dân tộc thì cần phải xác định rõ ràng và cần phải xử lý nghiêm?

Hà Nội, ngày lễ Mẹ Vô nhiễm nguyên tội, 8/12/2008
J.B Nguyễn Hữu Vinh

THÁI HÀ: CHUYỆN BÊN NGOÀI PHIÊN TÒA SƠ THẨM

Tạ Phong Tần và bà Nguyễn Thị Việt trước lúc đến Tòa

December 08, 2008

5 giờ sáng ngày 8/11/2008, thời tiết Hà Nội lạnh buốt, nhiệt độ bên ngoài khoảng 14⁰C, nhưng tôi đến nhà thờ Thái Hà đã thấy bên trong Thánh đường có khoảng 300 người đang đọc kinh cầu nguyện. Hôm nay là ngày xét xử vụ án “Gây rối TTCC” và “Hủy hoại tài sản” đối với 8 giáo dân tại trụ sở UBND phường Ô Chợ Dừa, Đống Đa, Hà Nội (số 55 Hoàng Cầu) và cũng là ngày đại lễ của người Công giáo: “Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội”.

Các ông, bà “bị cáo” Nguyễn Thị Việt, Lê Quang Kiện, Lê Thị Hợi, Phạm Trí Năng, anh Nguyễn Đắc Hùng, anh Thái Thanh Hải đã đến nhà thờ từ rất sớm. Bà Việt, bà Hợi diện áo dài màu đỏ, quần trắng, đeo nữ trang rất đẹp và ảnh Đức Mẹ, Thánh giá có tượng Chúa Giê-su trước ngực. Cánh nam giới thì diện áo sơ mi trắng, comple sẫm màu, cũng đeo ảnh Đức Mẹ, Thánh giá có tượng Chúa Giê-su trước ngực, riêng anh Hải “chơi” nguyên bộ comple trắng như chú rể trong ngày cưới.

Không thấy các bị cáo tỏ vẻ lo lắng, buồn rầu, trái lại, nét mặt họ rất tự tin, bình thản và vui vẻ. 6 giờ, sau khí kết thúc đại lễ bên trong Thánh đường, mọi người ra sân đứng trước tượng Đức Mẹ để cầu nguyện Đức Mẹ ban phúc lành, Cha bề trên Mátthêu Vũ Khởi Phụng làm phép chúc phúc xong thì mọi người xếp hàng một đi bộ tuần tự tiến về nơi xét xử, đi đầu là các Linh mục, các Thầy và các bị cáo, kế đến là các giáo dân khác, tất cả đều đeo ảnh Đức Mẹ trước ngực. Lúc này giáo dân đến tham gia khoảng 700 người. Họ đi thành hàng một rất trật tự trên vĩa hè, tay giơ cao nhánh lá thiên tuế xanh tượng trưng cho công lý, hòa bình và tinh thần tử vì đạo. Tôi chưa từng thấy bị cáo nào ra Tòa mà ăn mặc sang trọng, đẹp đẽ, tinh thần phấn khởi, vui vẻ như 6 bị cáo giáo dân trong phiên tòa sơ thẩm hôm nay. Có lẽ đây cũng là kỷ lục “Chuyện lạ Việt Nam” về số bị cáo ăn mặc sang trọng, đẹp đẽ đông nhất trong một phiên tòa Hình sự.

Tôi thấy rất nhiều người không phải giáo dân đã ngồi sẳn từ rất sớm ở cổng nhà thờ, mắt hau háu nhìn chăm chăm vào đoàn người từ trong nhà thờ đi ra. Những gương mặt này rất là quen thuộc vì từ 3 hôm nay, mỗi ngày tôi đến nhà thờ Thái Hà mượn máy vi tính làm việc thì đi ra đi vào lần nào tôi cũng trông thấy họ cả. Có lẽ họ rất “rảnh” nên ngồi đó suốt ngày.

Khoảng 7 giờ 30 phút, đoàn người đã đi đến đường Hoàng Cầu. Có rất nhiều lực lượng Công an mặc sắc phục Cảnh sát giao thông (vàng), Cảnh sát cơ động (xanh rêu đậm), Cảnh sát (xanh lá, chả biết đơn vị nghiệp vụ nào) cùng với hàng rào sắt trắng đỏ đứng chắn ở hai đầu đường. “Oách” nhất là mấy anh Cảnh sát cơ động với trang bị “tận răng” đầy đủ dùi cui cao su đen thui, roi điện nổ bôm bốp, lá chắn, giày da cao cổ với đầy đủ ốp chân ốp giò “hầm hố” u nần đen bóng cao đến tận đầu gối như người máy. Mỗi chú còn đeo trên ngực một cái máy bộ đàm lâu lâu lại kêu lên tít tít, ò í e, nói lào xào lào xào và một cái chai gì đấy đằng sau lưng chỉ thò có cái cổ chai lên (nhìn không rõ). Vài chú ra vẻ chỉ huy cầm loa tay màu trắng và đeo còi trên cổ. Chỉ trừ các bị cáo, vài thân nhân bị cáo và Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khải được vào bên trong sân UBND phường Ô Chợ Dừa, tất cả những người còn lại đều bị chặn lại không cho vào nên phải đứng ở vĩa hè bên bờ hồ nhìn sang.

Khoảng 8 giờ, giáo dân tập trung đến mỗi lúc một đông, nhưng đã bị Cảnh sát, rào chắn và dây thừng phong tỏa 2 đầu vào nên đứng dồn lại rất đông ngay rào chắn. Có nhiều người không phải giáo dân nhưng thấy đám đông tập trung ở đấy đông quá nên cũng ghé vào hỏi: “Chuyện gì vậy?”, khi được trả lời là bên trong UBND phường đang xét xử các giáo dân Thái Hà nhưng không cho dân vào nên họ cũng đứng lại xem. Giáo dân khu vực bên trong đối diện UBND phường bắt đầu hát Thánh ca. Lời ca trầm trầm, nhẫn nại nhưng cương quyết lần lượt cất lên hết bài này sang bài khác.

Hai đầu đường, giáo dân không hát Thánh ca vì bà con đang bận cãi lý với lực lượng chốt chặn để đòi vào bên trong. “Tòa này có phải xử công khai hay không?”, “Đây có phải là đường cấm không?”, “Cái này là hàng rào các anh mới dựng lên chớ không phải bảng cấm qua lại, phố này từ trước đến nay không có biển cấm nào cả”, “Tại sao các anh không cho chúng tôi vào?”, “Xử công khai thì không cho vào cũng phải bắt loa, chiếu hình ra ngoài, không xem được thì cũng phải nghe được, tại sao không cho dân vào mà cũng không có loa, không có chiếu hình? ”. Tội nghiệp các chú Công an trẻ tuổi mặt non choẹt chỉ biết cúi đầu nói mỗi một câu: “Chúng tôi được lệnh phải chặn không cho ai vào. Cái đó chúng tôi không có quyền quyết định” mà không trả lời được các câu hỏi của giáo dân.

Khoảng 10 giờ, tất cả giáo dân và Linh mục khu vực bên trong vĩa hè bờ hồ lẫn hai đầu đường Hoàng Cầu bắt đầu cùng nhau hát Kinh Hòa Bình. Lúc này người tham gia càng lúc càng đông nghịt, tổng số có khoảng 2 ngàn người. Do bị phong tỏa “nội bất xuất, ngoại bất nhập” nên những giáo dân ở khu vực bên trong không có chổ đi vệ sinh, nhưng không một ai muốn rời bỏ vị trí vì đều hiểu rằng hễ di ra rồi thì bị chặn không trở vô nữa, nên các ông thì khỏi nói, “giải quyết nhu cầu cấp bách” luôn ngay bờ hồ, có vài bà lớn tuổi cũng tè luôn ngay tại chổ. Một bà “giải quyết” xong còn nói to: “Xét xử thì kín, đái thì công khai” làm mọi người xung quanh được một trận cười ồ.

Các chú Cảnh sát cơ động không phải chú nào cũng đồng tình với việc ngăn chặn giáo dân dự phiên tòa, nên hàng rào Cảnh sát giăng ngang suốt dọc lòng đường Hoàng Cầu ngăn giáo dân từ bên bờ hồ chạy sang phía trụ sở UBND phường có đoạn thì “kiên quyết không để chúng nó thoát”, nhưng cũng có đoạn các chú giả vờ làm lơ quay mặt chổ khác cho giáo dân tự do chạy sang bên trụ sở.

Gần 11 giờ 30 phút vẫn chưa thấy bên trong trụ sở UBND phường có ai bước ra nên bà con bên ngoài rất sốt ruột không hiểu diễn biến bên trong thế nào. Chọt cổng mở, thấy loáng thoáng bóng người đi ra và vài cánh tay đưa lên vẫy chào người dân. Thế là giáo dân tưởng “người nhà” của mình đi ra và hàng rào các chú Cảnh sát cơ động cũng nghĩ thế nên để cho giáo dân tự do chạy ùa sang đường áp sát hàng rào trụ sở UBND phường. Té ra không phải “người nhà” mà là “ông Tây”- quan sát viên của Tòa Đại sứ Mỹ. Vậy là bà con giáo dân nhân cơ hội vây quanh vừa vẫy tay chào “ông Tây” vừa giơ cao các tấm bảng ghi chữ “Chồng tôi vô tội”, “Cha chúng tôi vô tội”, “Hoan hô ông Lê Quang Kiện”, v.v… và v.v…

“Ông Tây” đi khỏi chổ đó thì giáo dân tiếp tục đứng trật tự áp sát vào hàng rào trụ sở hát Kinh Hòa Bình mà không ai chịu đi về. Đến 12 giờ, tôi không thể bắt chước các bà “Xử thì kín, đái công khai” được nên đành phải đi ra ngoài. Một chú Cơ động thấy tôi đi ra thì mặt lộ vẻ mừng rỡ như “thoát nạn”: “Ra lẹ lẹ đi!”. “Giải quyết nhu cầu cấp bách” xong tôi không thể trở vào chổ cũ được nên đành đứng ngoài hàng rào. 12 giờ 30 phút mới thấy Tòa nghỉ trưa cho Luật sư Lê Trần Luật và Linh mục Nguyễn Văn Khải ra ngoài ăn cơm, còn các bị cáo phải ăn cơm hộp tại chổ.

Theo lời Luật sư Lê Trần Luật, trước Tòa cả 8 bị cáo đều khẳng định cầu nguyện và đập bỏ bức tường được xây dựng bất hợp pháp trên đất của giáo xứ Thái Hà là việc làm đúng đắn.

16 giờ 30 phút, khi tôi đang ngồi trong nhà thờ Thái Hà viết bài phóng sự này thì được Linh mục Nguyễn Ngọc Nam Phong báo tin tất cả 8 bị cáo đều bị tuyên án treo (chưa rõ mức án) và trả tự do cho bà Dung, bà Nhi ngay tại phiên tòa; nhưng các bị cáo sẽ tiếp tục kháng cáo án sơ thẩm vì án treo cũng là hình phạt, trong khi giáo dân cương quyết tin rằng họ không hề phạm tội.

17 giờ, tất cả giáo dân và Linh mục trở về nhà thờ. Chuông nhà thờ Thái Hà đổ từng hồi vang vọng báo tin mừng trong tiếng hô rền như sấm “Hoan hô Luật sư” liên tục từng hồi suốt 15 phút của đám đông. Nhà thờ Thái Hà vẫn đang ồn ào, náo nhiệt, Thái Hà đêm nay rộn rã niềm vui …

Thái Hà, 17h30 phút ngày 08/12/2008

Tạ Phong Tần

Cầu nguyện trước khi đến Tòa Án

Khởi hành

Rất nhiều người đã ngồi trước cổng nhà thờ Thái Hà từ rất sớm hau háu nhìn vào

Xếp hàng một trật tự đi trên vĩa hè tiến đến trụ sở UBND phường Ô Chợ Dừa

Đi đầu từ trái qua: Bị cáo Phạm Trí Năng

Thứ 2 từ trái qua: Các bị cáo Nguyễn Đắc Hùng, Lê Quang Kiện, Nguyễn Thị Việt, Lê Thị Hợi

Mọi người theo đường chính đến sát UBND phường Ô Chợ Dừa

Rất nhiều lực lượng mặc sắc phục trang bị đầy đủ chận giáo dân lại bên phía bên kia đường và phong tỏa 2 đầu đường Hoàng Cầu

Gần 12 giờ trưa: Ùa qua bên kia trụ sở UBND phường vì tưởng người nhà mình đi ra

Hóa ra là “ông Tây”, người của Đại sứ quán Mỹ
_______

Ảnh: Blogger Nguyễn Hữu Vinh

BÀN VỀ NGUYÊN TẮC XÉT XỬ CÔNG KHAI

November 29, 2008

Các Giáo dân Thái Hà sẽ bị xét xử ở tầng 4 ngôi nhà này

.

Thời gian gần đây, có những vụ án thuộc diện không phải xét xử kín, Quyết định đưa vụ án ra xét xử của Tòa Án cũng ghi rõ là “xét xử công khai”, nhưng thực tế người dân vẫn bị cản trở không cho tiếp cận phiên tòa, điển hình là các vụ xét xử sơ thẩm ông Nguyễn Văn Hải (Điếu Cày) và bà Dương Thị Tân tội danh “Trốn thuế”, vụ các Giáo dân Thái Hà sẽ xét xử sơ thẩm vào ngày 08/12/2008.

CL&ST xin giới thiệu bài viết của Thạc sĩ Luật học Lê Trần Luật - Trưởng Văn Phòng Luật sư PHÁP QUYỀN bàn về nguyên tắc xét xử công khai được quy định trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

* * *

BÀN VỀ NGUYÊN TẮC XÉT XỬ CÔNG KHAI

Công khai là một trong những thuộc tính quan trọng của xã hội dân chủ. Trong xã hội dân chủ công khai được xem như một tư tưởng xuyên suốt quá trình tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước. Trong hoạt động tư pháp tư tưởng này cũng được ghi nhận một cách rất cụ thể trong Hiến pháp và pháp luật tố tụng.

Hiến pháp 1946, Điều 67: “Các phiên tòa phải công khai, trừ trường hợp đặc biệt”.

Hiến pháp 1959, Điều 101: “Việc xét xử tại các tòa án nhân dân đều công khai, trừ trường hợp Luật định”.

Hiến pháp 1980, Điều 133: “Tòa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường hợp Luật định”.

Hiến pháp 1992, Điều 131: “Tòa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường hợp Luật định”.

Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự (năm 2003) đã cụ thể hóa tư tưởng này tại Điều 18: Xét xử công khai “Việc xét xử của Tòa án được tiến hành công khai, mọi người đều có quyền tham dự, trừ trường hợp do Bộ luật này qui định.

Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc hoặc để giữ bí mật của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Tòa án xét xử kín, nhưng phải tuyên án công khai.”

Theo tiến sĩ Luật học Võ Khánh Vinh, “Việc xét xử công khai, một mặt bảo đảm cho nhân dân có thể kiểm tra, giám sát được các hoạt động của Tòa án” (Trang 42 - Bình luận Khoa Học Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự - Nhà xuất bản Công An Nhân Dân).

Như vậy, có thể thấy việc xét xử công khai nhằm bảo đảm cơ chế kiểm tra và giám sát của dân đối với hoạt động xét xử. Sự kiểm tra giám sát của dân đối với hoạt động nhà nước nói chung và hoạt động xét xử nói riêng là đòi hỏi cấp bách của một xã hội dân chủ. Mọi hoạt động của Nhà nước không được công khai, triệt tiêu sự giám sát của dân đều có khả năng dẫn đến chuyên quyền, quan liêu và tệ hơn nữa là ở nơi đó “Quốc nạn tham nhũng” được hoành hành.

Mặt khác, xét xử công khai là một trong bảo đảm cho hoạt động xét xử được tiến hành đúng đắn, nâng cao trách nhiệm và lương tâm của thẩm phán.

Hoạt động xét xử được tiến hành đúng đắn thì bản án phán quyết của Tòa mới được chính xác và được mọi người tôn trọng.

Một bản án “đúng người, đúng tội” làm cho những người tham dự phiên Tòa và công luận “Tâm phục, khẩu phục” thì có nghĩa rằng “Công lý đã được thực thi”, “Công lý được thực thi” thì tinh thần thượng tôn pháp luật được nâng cao.

Để nguyên tắc công khai được thực thi, điều Luật đã qui định “Xét xử công khai và mọi người (người trên 16 tuổi) có quyền tham dự”. Theo chúng tôi là để nhằm thu hút đông đảo nhân dân tham gia phiên tòa, bảo đảm sự giám sát của dân đối với hoạt động xét xử, cũng như bảo đảm tác dụng giáo dục và phòng ngừa của hoạt động xét xử. Để đảm bảo nội dung này, Tòa án phải niêm yết kế hoạch xét xử tại trụ sở của Tòa án để nhân dân biết và tham gia. Đối với những vụ án thu hút sự chú ý của nhân dân, Tòa phải thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân biết và tham gia.

Thời gian gần đây, có nhiều phiên Tòa mà số lượng người tham dự rất đông. Thay vì khuyến khích và tạo điều kiện cho họ tham gia thì lực lượng cảnh sát bảo vệ phiên tòa và Tòa án cố tình ngăn cản không cho người dân tham gia với lý do:

- Phòng xử án hẹp, không đủ chổ.

- Tham gia đông không đảm bảo trật tự phiên tòa.

- Cá biệt, có Tòa còn yêu cầu người tham gia phải có đơn xin tham dự.

Theo chúng tôi, dù với bất cứ lý do nào cũng đều không thể hạn chế số lượng người tham gia vì điều đó là vi phạm Bộ luật tố tụng hình sự và cao hơn nữa là những hành động “vi hiến”. Để khắc phục tình trạng nêu trên và tránh tình trạng vi phạm “Nguyên tắc xét xử công khai” theo chúng tôi Tòa án có thể tiến hành một số giải pháp sau:

1/ Tạo điều kiện thuận lợi cho giới truyền thông tham gia, để những người dân không tham dự trực tiếp có thể xem qua các kênh này.

2/ Phòng xử án hẹp, thiếu chổ, Tòa có thể bố trí loa phát thanh ngoài phòng xử án để người dân không vào phòng xử án có thể nghe những diễn biến của phiên tòa.

3/ Nếu có điều kiện (chúng tôi cho rằng rất khả thi) tòa có thể dùng camera và các màn hình đặt ngoài phòng xử án để người dân trực tiếp theo dõi diễn biến phiên toàn.

4/ Trong trường hợp cần thiết Tòa có thể xử ở nơi khác (ngoài trụ sở Tòa án). Như vậy, Tòa có thể thuê, mượn những nơi có điều kiện hơn như sân vận động, nhà hát hay hội trường lớn ..v.v..

Tòa án và lực lượng bảo vệ phiên Tòa phải có nghĩa vụ tạo mọi điếu kiện thuận lợi cho mọi người tham dự phiên Tòa. Cản trở hoặc hạn chế người dân tham dự các phiên Tòa, theo chúng tôi là hành động vi phạm pháp luật cần phải nghiêm trị.

Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 11 năm 2008

Lê Trần Luật

Thạc sỹ Luật học

Nguồn: Văn phòng Luật sư PHÁP QUYỀN

____________

Xem thêm:

Tôi bị cản trở đến phiên tòa xét xử Điếu Cày như thế nào

Quyết định đưa vụ án Thái Hà ra xét xử

8 giáo dân Thái Hà sẽ ra Tòa ở đây

Đơn đề nghị được tham dự phiên tòa của các Linh mục DCCT

Giết cảnh sát nhưng là người hùng với dân chúng

Tòa án Nhân dân Tối cao Thượng Hải - Dương Gia trong quá trình xét xử anh vào tháng Mười tại Thượng Hải về tội đã giết sáu nhân viên cảnh sát (hình: AFP)

The New York Times

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kẻ giết hại các Cảnh sát viên,

Nhưng là Người hùng Đối với

Một số Dân chúng Trung Quốc, Đã bị Hành quyết

DAVID BARBOZA

Ngày 26-11-2008

THƯỢNG HẢI -- Một người đàn ông 28 tuổi bị kết tội giết hại sáu nhân viên cảnh sát đã bị xử tử hình bằng cách tiêm thuốc độc vào sáng thứ Tư, theo tin từ truyền thông nhà nước, kết thúc vụ án từng lôi cuốn một số lượng lớn đáng kinh ngạc về sự đồng cảm của công chúng đối với anh ta.

Bản án tử hình đã được thi hành nhanh chóng sau khi tòa tối cao quốc gia, gọi là Tòa án Nhân dân Tối cao tại Bắc Kinh, đã không chấp nhận một đề nghị kháng án nhân danh người đàn ông Bắc Kinh thất nghiệp, anh Dương Gia, từng lao vào một đồn cảnh sát ở Thượng Hải ngày 1 tháng Bảy và đâm sáu nhân viên cảnh sát cho tới chết.

Anh Dương cho biết mình bị buộc tội oan là đã ăn cắp một chiếc xe đạp, rồi bị cảnh sát Thượng Hải đánh đập vào tháng Mười năm 2007; cảnh sát thừa nhận rằng họ đã hỏi anh ta về việc anh sử dụng một chiếc xe đạp không đăng ký song lại phủ nhận là đã đánh đập anh. Anh Dương đã gửi thư cho cảnh sát Thượng Hải và đòi có sự đền bù những tổn thất về tâm lý. Cuối cùng anh đã coi cuộc tấn công của mình vào đồn cảnh sát là một hành động báo thù.

Đối với nhiều người Trung Quốc, anh đã trở thành một biểu tượng về một kẻ tầm thường mà đã dám đứng lên chống lại thói quấy rối của cảnh sát và sự bất công của chính quyền. Trong thời gian diễn ra hai phiên toà, những người ủng hộ anh đã tập họp thành những đám đông bên ngoài phòng xử án tại Thượng Hải. Một số người đã mặc những chiếc áo phông có hình ảnh anh Dương; một số khác đã gọi anh là một người anh hùng.

Bên ngoài Thượng Hải, một số tờ báo đã cho đăng tải những bức chân dung của Dương với vẻ mặt dễ mến.

Các luật sư bảo vệ cho anh Dương nói là anh đã không ổn định về tinh thần và không đủ sức khỏe để ra tòa. Thế nhưng các công tố viên đã liệt anh vào loại sát nhân có máu lạnh, kẻ đã phạm tội ác với "bản tính hiểm độc có dự tính trước và chuẩn bị kỹ lưỡng." Anh đã bị tuyên là có tội vào ngày 1 tháng Chín và bị kết án tử hình.

Vào hồi 9 giờ hôm thứ Tư, sau khi ăn một ít cháo đặc, anh Dương đã bị hành quyết bằng cách tiêm thuốc độc, theo tin từ báo chí của nhà nước cho hay.

Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại vào tối thứ Tư, cha anh Dương, ông Dương Phú Sinh, cho biết ông căm giận hệ thống luật pháp của đất nước Trung Quốc và đã choáng váng trước bản án tử hình đứa con trai của mình.

"Tôi đã có những nỗ lực lớn nhất để giúp cho con trai tôi, để cứu lấy cuộc sống của nó, thế nhưng tôi đã thất bại, Tôi có thể nói gì bây giờ?" ông giãi bày qua điện thoại. "Đó là một trải nghiệm cay đắng đau buồn suốt bốn tháng này, là quãng thời gian khắc nghiệt và tối tăm nhất trong cuộc đời chúng tôi. Tôi sẽ nghi nhớ sâu đậm trong trái tim mình mọi giây phút đau đớn, mọi nỗ lực và mọi lời khẩn cầu mà tôi đã cố gắng; tôi hứa là sẽ không bao giờ quên nó. Và giờ đây tôi đã mất con trai rồi. Tôi nhận ra là những người dân bình thường đã phải bất lực đến thế nào."

Một ngày sau khi anh Dương Gia bị cáo buộc đã giết các nhân viên cảnh sát, mẹ anh, bà Vương Tinh Mỹ, đã bị bắt giữ tại Bắc Kinh và bị đưa tới một bệnh viện tâm thần địa phương. Gia đình bà kể là họ đã không hề được ai nói cho biết nơi bà bị giam giữ hoặc ai đã giam giữ bà; họ chỉ biết rằng bà đã biến mất. Bà được thả ra hôm Chủ nhật tuần trước, họ kể, và được phép tới thăm con hôm thứ Hai.

Cha của anh Dương nói là ông chỉ được tới thăm con trai mình một lần, vào hôm 16 tháng Mười, và anh đã không được phép có cuộc thăm viếng nào khác. Bản miêu tả của báo chí nhà nước về cái chết của con trai ông đã không giải đáp được những điều nghi vấn nhất của ông.

"Tôi vẫn không biết nơi mà nó bị hành hình, cách họ hành hình nó, nó chết nhẹ nhàng hay đau đớn, nó muốn nói với tôi và mẹ nó điều gì," cha anh Dương than thở. "Thật là vô nhân đạo khi chính quyền đã tước đi cái quyền của tôi được nhìn thấy con trai tôi; điều này đã dạy cho tôi bài học cay đắng, là cán cân công lý và luật pháp luôn luôn nghiêng về phía những kẻ có quyền lực, về phía một chính quyền hùng mạnh như thế."

Trần Dương đã bổ sung thông tin từ Bắc Kinh.

Hiệu đính: Blogger Trần Hoàng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008

-----------------------

Shanghai Higher People's Court, via Agence France-Presse — Getty Images

Yang Jia during his trial in October in Shanghai on charges of killing six police officers.

The New York Times

------------

Police Officers’ Killer, Hero to Some Chinese, Is Executed

By DAVID BARBOZA

Published: November 26, 2008

SHANGHAI — A 28-year-old man convicted of killing six police officers was executed by lethal injection on Wednesday morning, according to state media, ending a case that drew a surprising amount of public sympathy for the man.

The execution came shortly after the nation’s highest court, the Supreme People’s Court in Beijing, rejected an appeal on behalf of the unemployed Beijing man, Yang Jia, who stormed a Shanghai police station on July 1 and stabbed six officers to death.

Mr. Yang said he had been wrongly accused of stealing a bicycle and been beaten by the Shanghai police in October 2007; the police have acknowledged that they questioned him about riding an unlicensed bicycle but denied beating him. Mr. Yang wrote to the Shanghai police and demanded compensation for psychological damage. He eventually called his assault at the police station a revenge attack.

To many Chinese, he became a symbol of the little guy standing up against police harassment and government injustice. During his two trials, supporters gathered in crowds outside the courthouse in Shanghai. Some wore T-shirts with Mr. Yang’s image; some called him a hero.

Outside of Shanghai, some Chinese newspapers published sympathetic portraits of Mr. Yang.

Lawyers for Mr. Yang said he was mentally unstable and not fit to stand trial. But prosecutors labeled him a cold-blooded murderer who had committed the crime with “ premeditated malice and thorough preparation.” He was convicted Sept. 1 and sentenced to death. The courts rejected several appeals.

At 9 a.m. on Wednesday, after eating some porridge, Mr. Yang was executed by lethal injection, according to the state-run news media.

In a telephone interview Wednesday evening, Mr. Yang’s father, Yang Fusheng, said he was outraged at China’s judicial system and devastated by his son’s execution.

“I’ve tried my best to help my son, save his life, but failed, what can I say?” he said by phone. “It was a bitterly sad experience for these four months, the hardest and darkest time in our life. I’ll remember firmly and deeply in my heart every minute of suffering, every attempt and every appeal that I tried; I promise I will never forget it. And now I lost my son. I’ve realized how powerless common people are.”

A day after Mr. Yang was accused of killing the officers, his mother, Wang Jingmei, was detained in Beijing and sent to a local mental hospital. Her family said they were never told where she was held or by whom; they knew only that she had disappeared. She was released last Sunday, they said, and allowed to visit her son on Monday.

Mr. Yang’s father said that he visited his son once, on Oct. 16, and that he was not allowed another visit. The state media account of his son’s death did not answer his deepest questions.

“I still don’t know where he was executed, how they executed him, if he died calmly or painfully, what he wanted to say to me and to his mother,” Mr. Yang’s father said. “It’s inhuman that the government deprived my right to see my own son; it taught me bitterly, that the scale of justice and law is always leaning toward to the one who has the power, toward so mighty a government.”

Chen Yang contributed research from Beijing.

TIỀN “TẤU HÀI” MIỄN PHÍ LẦN 2

Lần trước, Quý vị khán giả đã được xem, nghe nói đến màn “Tấu Hài Miễn Phí” diễn ngày 10/9/2008 tại trụ sở Tòa án quận 3 (Địa chỉ: 139 Nguyễn Đình Chiểu, quận 3, Tp. Hồ Chí Minh). Bây giờ, trước khi “Tấu Hài miễn phí” màn 2 cảnh 2 chuẩn bị “diễn”, mời Quý vị xem trước màn “Tiền Tấu Hài” này:

“Tiền” đây không phải là tiền bạc, mà “tiền” (?) là trước, đối nghịch với “hậu” (?, ?) là sau. Tiền tấu hài là thủ thuật trình diễn trước một tiểu phẩm tấu hài trên sân khấu. Trong nghệ thuật hát bội, hát tuồng, chèo trước khi mở màn hát chính thức thì có chú Tễu nhí nha nhí nhảnh chạy ra trước múa may dẫn truyện gọi là “giáo đầu”. Khác với chú Tễu giáo đầu tuồng làm cho khán giả vui vẻ, tươi cười, thích thú với nội dung tuồng tích được Tễu tóm tắt giới thiệu trước; “Tễu” của Tòa Án Thành phố Hồ Chí Minh làm cho khán giả cười không nổi.

Số là ngày thứ 6 tuần trước, Tòa án Thành phố HCM gởi giấy triệu tập bị cáo Dương Thị Tân do Thẩm phán Trần Xuân Minh ký.

Giấy triệu tập ghi rõ: “Đúng 8 giờ 30 phút ngày 25 tháng 11 năm 2008 có mặt tại Tòa Hình sự - Tòa án Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh - 131 Nam Kỳ Khởi Nghĩa,Quận 1 (gặp thư ký Thu Thủy). Bị cáo mang theo giấy chứng minh nhân dân. Để được thông báo xét xử”.

Khi chị Tân đến đúng giờ, gặp đúng người thì “Tễu” ta lấy bút ghi thêm vào giấy ngay dòng “Để được thông báo xét xử” mấy chữ “vào lúc 7h 30’ ngày 04/11/2008” rồi bảo chị Tân cứ đúng giờ đó ngày đó đến Tòa án để tham dự phiên tòa phúc thẩm. Chị Tân thắc mắc tại sao không tống đạt Quyết định đưa vụ án ra xét xử và Giấy triệu tập bị cáo như phiên xử sơ thẩm thì “Tễu” ta bảo là phúc thẩm thì không cần cái đó.

“Giáo đầu” tiền “tấu hài” lần này quả là dở tệ. Thư ký Tòa án cấp thành phố (mà thành phố to nhất nước nữa à) không biết học hành thi cử thế nào, lại không rành Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự nên không biết các Điều 178, 182, 183, 247, vì vậy mới trả lời thắc mắc của chị Dương Thị Tân trớt he như vậy.

- Không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử thì lấy gì mà mở phiên tòa, lấy căn cứ nào để triệu tập bị cáo ra Tòa?

- Không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử thì bị cáo làm sao biết thành phần Hội đồng xèt xử, đại diện Viện kiểm sát, Thư ký phiên tòa là ai, có mâu thuẫn, thù oán “đâm cha thuốc chú”, “giành ruộng cướp trâu”, “giựt chồng đoạt vợ”… gì với mình không mà đề nghị thay đổi hay không thay đổi các vị ấy cho việc xét xử được công bằng, khách quan như luật quy định?

- Không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử thì biết xét xử ở địa điểm nào, thời gian nào, bị xét xử tội gì, có đúng tội danh cáo trạng truy tố hay xử tội khác?

- Không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử thì bị cáo làm sao biết có ai làm Luật sư bào chữa cho mình không, Luật sư do gia đình mời có vừa ý bị cáo không, mà lo trước kiếm thêm hay từ chối ông (bà) Luật sư đó?

- Không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử thì biết xét xử công khai hay xử kín mà thông báo cho thân nhân, bạn bè, người quen, báo chí đến tham dự?

- Căn cứ khoản 1 Điều 182 BLTTHS, nếu ngày hôm nay (25/11/2008) Tòa án thành phố Hồ Chí Minh giao Quyết định đưa vụ án ra xét xử cho chị Tân thì phiên tòa cũng không thể xét xử vào ngày 4/12/2008 được vì Quyết định giao cho bị cáo quá trễ, vi phạm vào điều khoản “Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải được giao cho bị cáo, người đại diện hợp pháp của họ và người bào chữa, chậm nhất là mười ngày trước khi mở phiên tòa”.

Theo Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự quy định thì Tòa án Việt Nam chỉ xét xử với hai hình thức là xử công khai hoặc xử kín, điều này phải được ghi rõ trong Quyết định đưa vụ án ra xét xử. Nay Tòa án thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm 2 bị cáo Nguyễn Văn Hải, Dương Thị Tân mà không có Quyết định đưa vụ án ra xét xử nên cả bị cáo lẫn người dân quan tâm đến vụ án không biết Tòa sẽ xử công khai hay xử kín, hay là Tòa án thành phố Hồ Chí Minh muốn xử lén chăng? Xử lén tức là lén lén xử không cho ai hay biết, lấm la lấm lét, “Len lét như rắn mồng năm”. Kiểu xử lén này không được quy định trong bất cứ bộ luật thành văn nào, họa chăng là chỉ có trong miệng những kẻ tự cho phép mình hành xử bằng thứ luật không thành văn, mà dân gian hay gọi là “luật rừng”!

Tạ Phong Tần

. ____________________

Bài liên quan:

Vụ án Điếu Cày: “Trốn thuế” hay “Nạn nhân của mưu đồ chính trị”?

Tôi bị cản trở đến phiên tòa xét xử Điếu Cày như thế nào

Xung quanh phiên tòa trá hình: Nhà cầm quyền đã tự lột mặt nạ của mình

. ___________

Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự:

Điều 178. Nội dung của quyết định đưa vụ án ra xét xử

Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải ghi rõ:

1. Họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nghề nghiệp, nơi cư trú của bị cáo;

2. Tội danh và điều khoản của Bộ luật hình sự mà Viện kiểm sát áp dụng đối với hành vi của bị cáo;

3. Ngày, giờ, tháng, năm, địa điểm mở phiên tòa;

4. Xử công khai hay xử kín;

5. Họ tên Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án; họ tên Thẩm phán dự khuyết, Hội thẩm dự khuyết, nếu có;

6. Họ tên Kiểm sát viên tham gia phiên toà; họ tên Kiểm sát viên dự khuyết, nếu có;

7. Họ tên người bào chữa, nếu có;

8. Họ tên người phiên dịch, nếu có;

9. Họ tên những người được triệu tập để xét hỏi tại phiên toà;

10. Vật chứng cần đưa ra xem xét tại phiên toà.

Điều 182. Việc giao các quyết định của Tòa án

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải được giao cho bị cáo, người đại diện hợp pháp của họ và người bào chữa, chậm nhất là mười ngày trước khi mở phiên tòa.

Điều 183. Triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa

Căn cứ vào quyết định đưa vụ án ra xét xử, Thẩm phán triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa.

Điều 247. Thủ tục phiên toà phúc thẩm

Phiên tòa phúc thẩm cũng tiến hành như phiên tòa sơ thẩm nhưng trước khi xét hỏi, một thành viên của Hội đồng xét xử phải trình bày tóm tắt nội dung vụ án, quyết định của bản án sơ thẩm, nội dung của kháng cáo hoặc kháng nghị. Khi tranh luận, Kiểm sát viên phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về việc giải quyết vụ án.

Bịt miệng báo chí : một tội ác

Ông Nguyễn Việt Chiến (người cầm giấy ngồi thứ hai từ bên trái) cùng các đồng nghiệp
trong cuộc họp báo về vụ PMU 18 tại Tổng Cục cảnh sát.

(Về thực chất, đây là một sự răn đe đối với mọi ý muốn đòi mở rộng quyền tự do cho báo chí, quyền can thiệp vào chính trị của Đảng, thông qua ngọn cờ chống tham nhũng.)
Sáng ngày 14.10.2008, hai nhà báo Nguyễn Văn Hải (Tuổi Trẻ) và Nguyễn Việt Chiến (Thanh Niên) và hai sĩ quan cảnh sát, thiếu tướng Phạm Xuân Quắc nguyên Cục trưởng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (C14), và thượng tá Đinh Văn Huynh, nguyên trưởng phòng điều tra C14, bị đưa ra toà án Hà Nội xét xử về việc đưa tin trong vụ án PMU 18 (xem Diễn Đàn các số 159, tháng 2.2006 và 161, tháng 4.2006).

Vụ án được khởi tố vào ngày 13.5.2008, với tội danh "lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ" cho cả 4 bị can. Tuy nhiên, trước các luận điểm cho rằng cả 4 người này đã không hưởng lợi gì trong vụ này, cuối cùng cơ quan an ninh đã thay đổi tội danh : hai sĩ quan Quắc, Huynh bị đề nghị truy tố tội "cố ý làm lộ bí mật công tác" (điều 286, luật Hình sự). Các nhà báo Hải và Chiến bị cáo buộc tội "lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân" (điều 258). Ba ông Huynh, Hải và Chiến đã bị bắt tạm giam từ ngày 12.5, còn ông Quắc được tại ngoại.

Ngay khi được tin các đồng nghiệp của mình, những người từng nổi tiếng trong mảng thông tin chống tham nhũng và tiêu cực xã hội, nhiều tờ báo đã phản ứng mạnh mẽ. Nhưng chỉ sau một ngày, tất cả đã rơi vào im lặng. Một lệnh miệng đã đến với tất cả các tổng biên tập các báo trong nước : cấm không được đưa tin, bình luận, kể cả gián tiếp (như trên Tuổi Trẻ, với loạt bài Khi nhà báo rơi vào vòng lao lý, nói về các nhà báo nước ngoài lâm nạn nghề nghiệp, bị buộc phải ngưng giữa chừng ! – xem bình luận của Diễn Đàn về việc này tại đây và đây). Tiếp theo đó, ngày 1.8, những nhà báo đã có phản ứng quyết liệt nhất (là Bùi Thanh, phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ ; Nguyễn Quốc Phong phó tổng biên tập báo Thanh Niên ; Huỳnh Kim Sánh, tổng thư ký tòa soạn báo Thanh Niên ; và Dương Đức Đà Trang, trưởng văn phòng đại diện báo Tuổi Trẻ tại Hà Nội) bị bộ Thông tin và Truyền thông cách chức và rút thẻ nhà báo vì các tội "đã trực tiếp viết bài, hoặc với trách nhiệm được cơ quan báo giao đã không kiểm chứng nguồn tin, biên tập, duyệt đăng các tin bài về vụ PMU18 trong đó có những thông tin sai sự thật nghiêm trọng", và nhất là đã "đưa ra các thông tin kích động phản đối hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật" trên các báo sau sự kiện hai phóng viên Nguyễn Việt Chiến và Nguyễn Văn Hải bị khởi tố và bắt tạm giam (thông báo ngày 22.8.2008 của Cục báo chí, bộ TT&TT).

Trở lại phiên toà, dù chưa có thông tin nào được rò rỉ, người ta cũng thừa biết là các bản án đã được « cấp trên » quyết định sẵn, với những mục tiêu cổ điển : răn đe - ở một mức độ mà chính quyền cho rằng « có lợi » về chính trị - mọi ý muốn đòi mở rộng quyền tự do cho báo chí, quyền can thiệp vào chính trị của Đảng, thông qua ngọn cờ chống tham nhũng. Người ta còn nhớ rằng ban Tổ chức trung ương Đảng đã « cơ cấu » sẵn các ông Nguyễn Việt Tiến, thứ trưởng bộ Giao thông – Vận tải và Cao Ngọc Oánh, thiếu tướng, thủ trưởng công an điều tra (đầu năm 2006), để được « bầu » vào ban chấp hành trung ương ở đại hội X. Nhưng khi vụ PMU 18 bùng nổ, những nghi vấn hai nhân vật này có liên quan đến bị can chính – tổng giám đốc PMU18 Bùi Tiến Dũng -, một người với tư cách là cấp trên, « ô dù » của BT Dũng, một người bị cho là được tiếp cận để « nhờ » chạy tội cho Dũng, thì cả hai đành ngậm ngùi nhìn ghế trung ương lùi xa – và với ghế đó, còn là chức bộ trưởng GT-VT cho ông Tiến, chức thứ trưởng bộ Công an cho ông Oánh kèm theo quân hàm trung tướng^¹…

Nhưng dù « toà » tuyên án như thế nào^², việc khởi tố, bắt giam hai nhà báo Hải và Chiến, cùng với việc cách chức, thu thẻ nhà báo của 4 nhà báo khác, đã đạt kết quả có lẽ còn vượt qua cả ý muốn của ban lãnh đạo Đảng. Các tờ báo chưa bao giờ « ngoan » như mấy tháng vừa qua. Ngay cả về những điều kiện ở tù của phóng viên của mình ra sao, sức khoẻ thể chất và tinh thần của anh ấy như thế nào, các sự bàn thảo với luật sư tiến diễn ra sao, những điều rất bình thường ấy cũng không được phép có một dòng tin nào trên các báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên. Lệnh bịt miệng hiển nhiên là đã đến từ cấp cao nhất. Không cần chờ toà xử, không cần biết là chẳng có điều nào trong luật báo chí cấm đưa tin về một người bị bắt tạm giam.

Tờ báo Tuổi Trẻ, trước đây luôn luôn đi hàng đầu trong các vụ chống tiêu cực, tham nhũng, bây giờ mở ra toàn những tin thi cử, bóng đá, ngôi sao, tin kinh tế - xã hội vô thưởng vô phạt^³…, những vấn đề « nóng » của xã hội mờ nhạt đi.

Điển hình gần đây là vụ 4 nhà lãnh đạo công ty tư vấn quốc tế Thái Bình Dương (PCI) của Nhật bị chính phủ Nhật truy tố về tội đưa hối lộ cho quan chức Việt Nam để thắng thầu trong dự án xây dựng « đại lộ Đông – Tây » ở thành phố Hồ Chí Minh. Báo chí Nhật đưa rất rõ ràng, người nhận hối lộ là ông Huỳnh Ngọc Sĩ, phó giám đốc sở Giao thông - Công chính TP HCM kiêm giám đốc ban quản lý dự án, số tiền là 820 000 đô la^⁴. Nhưng báo chí Việt Nam (trừ một số rất ít ngoại lệ mà Diễn Đàn đã phản ánh, ở đây), đều cúi đầu, ngậm miệng. Thậm chí, đọc một vài tin trên các tờ Tuổi Trẻ, Thanh Niên v.v., người ta còn không biết là báo Nhật đưa tin PCI hối lộ cho một « quan chức nước ngoài » là nước nào ! Nói chi tới việc cử phóng viên đi điều tra, phỏng vấn đương sự và những người liên quan, tìm hiểu đường dây hối lộ mà các quan chức PCI đã thú nhận, khai báo rất rõ ràng. Những vết nứt ở đường hầm Thủ Thiêm trên đại lộ Đông – Tây, nếu không được khám phá sớm rất có thể gây ra những tai nạn lớn với thiệt hại khôn lường, nhưng ngay cả khi tin hối lộ lớn (10% vốn ODA) đã được phía Nhật xác định, chẳng ai có thể điều tra về một giả thuyết liên hệ tự nhiên tới chuyện tham nhũng này : công trình đã bị « rút ruột », như ở nhiều trường hợp khác đã biết.

Trong một vụ khác, nhiều câu hỏi về nguyên nhân sập cầu Cần Thơ trong lúc đang xây dựng (cũng với vốn ODA Nhật, như ở PMU 18, hay đại lộ Đông – Tây), làm chết hàng mấy chục người, vẫn chưa được giải đáp. Tin chính thức cho biết, sau khi công bố kết quả điều tra về nguyên nhân gây ra tai biến, bộ Công an đã « khởi tố vụ án » về trách nhiệm các bên. Nhưng đó chỉ là các nguyên nhân kỹ thuật, và không có một báo nào đăng lên một bài điều tra độc lập về nguyên nhân của các nguyên nhân kỹ thuật đó. Với lệnh cấm tò mò, các báo còn đợi tin TTXVN.

Vụ công ty bột ngọt Vedan liên tục 14 năm xả nước thải không qua xử lý ra sông Thị Vải, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cùng vài vụ tương tự được đưa ra sau đó, các báo cũng chỉ dám nói bóng gió rất xa xôi về trách nhiệm của các quan chức trung ương hay địa phương, sơ hở hay " thiếu trách nhiệm" trong công tác quản lý môi trường. Tuyệt không có một cuộc điều tra nào về khả năng (có xác suất cao !) là có sự thông đồng, hối lộ và ăn hối lộ, giữa các công ty phạm tội và các quan chức để những người này ngoảnh mặt làm ngơ, dù cho các dòng sông đang dần mòn bị giết chết, ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống của hàng chục triệu người, trong đó có chính bản thân và gia đình họ.

Trong một cuộc hội thảo ở Paris ngày 4.10 vừa qua về vấn đề năng lượng nguyên tử ở Việt Nam, ông đại diện công ty điện của Pháp (EDF) nhấn mạnh « từ chính » (maître mot) của ngành phải là từ « trong suốt » (transparence). Những hiểm nguy tiềm tàng trong một nhà máy nguyên tử đúng là quá lớn để có thể xem thường bất kỳ một chi tiết kỹ thuật nào, che giấu bất kỳ một sự cố nào xảy ra trong quá trình xây dựng, điều hành nhà máy. Yêu cầu "trong suốt" đó có thể được đảm bảo trong một cơ chế mà nhà báo bị bịt miệng ? Nếu những vụ đi đêm xảy ra như ở dự án đại lộ Đông – Tây, nếu các quan chức có thể ngoảnh mặt làm ngơ trước những vi phạm của nhà thầu, nhà xây dựng (như trong vụ Vedan), vì báo chí không được quyền điều tra, không được quyền công khai đặt ra các câu hỏi cần thiết khi một sự cố xảy ra, một tai nạn như Tchernobyl hoặc khủng khiếp hơn, là hoàn toàn có thể xảy ra, giết hại hàng vạn người (hay nhiều hơn), khiến cả một vùng rộng lớn của đất nước bị san bằng, mọi sự sống bị huỷ diệt…

Tự do báo chí là một đòi hỏi cơ bản của xã hội hiện đại, dù ở thể chế nào. Ở Việt Nam, sự đặt toàn bộ báo chí dưới « sự lãnh đạo của Đảng » đã là một vi phạm nghiêm trọng quyền tự do cơ bản ấy. Tuy nhiên, trong những năm qua, những nhà báo chân chính, dũng cảm, trong một số chừng mực vẫn vượt qua được những giới hạn mà bộ máy quản lý của ĐCS đặt ra, để phản ánh được nhiều vấn đề thực của xã hội, của nền kinh tế, văn hoá v.v. Những vấn đề gây bức xúc trong nhân dân, khi được đưa lên báo, tạo ra nguồn dư luận, một sức ép có thật đối với nhiều quan chức, buộc họ phải « giải trình » hay buộc cấp trên của họ phải có quyết định. Phản ứng của bộ máy, ít ra là từ hơn một năm nay, như các vụ xử các nhà báo cho thấy, là siết chặt, là buộc báo chí phải « đi đúng lề đường bên phải » theo như cách nói của một ông thứ trưởng bộ TT&TT (lề đường mà ban tuyên giáo và bộ 4T toàn quyền vẽ ra).

Về thực chất, đó là tước quyền tham gia chính trị (với tư cách công dân) của các nhà báo, và qua đó, của xã hội. Sự bổ nhiệm các quan chức, dù họ bất tài, dù họ tham ô, là chuyện của Đảng, không ai khác được có tiếng nói. Giải quyết chuyện tham nhũng, thất thoát của công, là chuyện « nội bộ » của Đảng.

Chưa nói về các nguyên tắc cao xa của một chính quyền « do dân, vì dân » hay gì gì khác, chỉ cần so với những tác hại nó gây ra trong vài ví dụ kinh tế - xã hội kể trên (thậm chí có thể gây ra ở cấp độ trầm trọng hơn), người ta thấy ngay tính chất của cái quyết định bịt miệng các nhà báo ấy : trước hết, đó là một tội ác.

Như mọi tội ác, thủ phạm thường không phải là tất cả những người có mặt trên hiện trường, mà là một người hay một số người, một tập thể cụ thể nào đó. Ở đây là những người nắm thực quyền sinh sát về công tác tư tưởng, tuyên giáo của ĐCS. Những người khác trong bộ máy lãnh đạo của Đảng nghĩ gì ? Ngăn chặn những kẻ phạm tội tiếp tục hoành hành, hay ngoảnh mặt « lo chuyện của mình » ?

Hoà Vân

Chú thích:

1 Ông Tiến sau mấy tháng bị tạm giam để điều tra về các tội tham nhũng, cố ý làm trái gây hiệu quả nghiêm trọng v.v., đã được trả tự do, nhưng đã bị truất tất cả các chức vụ trong Đảng và chính phủ, còn tướng Oánh được bạch hoá mọi cáo buộc nhận tiền chạy tội của Bùi Tiến Dũng, và vừa được thăng trung tướng vào tháng 6 năm nay.

2 Theo điều 286 của bộ Luật hình sự, các ông Quắc và Huynh có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm, nếu bị coi là « phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng » thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm. Còn theo điều 258 thì các ông Hải và Chiến có thể bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm. Nếu bị coi là « phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng » thì có thể bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3 Xem bài viết « Bỗng dưng muốn khóc » trên blog của nhà báo Huy Đức.

4 Người Sài Gòn nói là ông này được che chở vì là xui gia của ông Lê Thanh Hải, uỷ viên bộ chính trị, bí thư thành uỷ TPHCM. Nếu đúng thì nền "kinh tế thị trường với định hướng xã hội chủ nghĩa" thật chẳng kém gì một "chủ nghĩa tư bản cánh hẩu" kiểu mafia!

Vụ xử hai nhà báo (tiếp theo)

Hôm qua, người viết đã nói về bản chất phiên toà này. Tiếp theo đây là phần tin tức về kết quả của màn kịch.

Hai nhà báo bị cáo buộc những tội danh giống nhau, với những chứng cứ phạm tội (những bài báo của họ) giống nhau, một bị 24 tháng cải tạo không giam giữ và được trả tự do ngay tại toà (Nguyễn Văn Hải, báo Tuổi Trẻ), một bị hai năm tù giam (Nguyễn Việt Chiến, báo Thanh Niên). Đó là lời tuyên án của « hội đồng xét xử » toà án Hà Nội, trưa ngày 15.10, sau chỉ hơn một ngày trình diễn, với đầy đủ các vai Viện kiểm sát, Công tố, luật sư, đúng thủ tục, hợp lệ. Về phần mình, tướng Phạm Xuân Quắc bị phạt « cảnh cáo », thượng tá Đinh Văn Huynh bị một năm tù giam.

Những khác biệt trong các bản án cũng không làm ai ngạc nhiên khi đã đọc vài bài tường thuật phiên toà trên các báo (chẳng hạn, như trên VietnamNet, hoặc BBC) : một « chấp nhận các cáo buộc của Viện kiểm sát », một vẫn khẳng định mình vô tội và chứng minh mình đã làm đầy đủ các điều phải làm và có thể làm trong khuôn khổ Luật báo chí…

Cả hai tờ báo được uốn nắn đều đưa tin về các hình phạt đối với phóng viên của mình một cách trung tính, vô cảm, không bình luận, đúng như chỉ thị nhận được^¹. Báo Thanh Niên thậm chí còn lờ đi những lời đối chất đầy bản lĩnh của anh Nguyễn Việt Chiến trước những lời buộc tội cả vú lấp miệng em của viên quan chức đóng vai chánh án. Như khi anh khẳng định "Có thể nói tôi là phóng viên duy nhất trong số 40 phóng viên đưa tin vụ PMU18 còn lưu giữ và giao nộp cho cơ quan ANĐT toàn bộ băng ghi âm mà tôi có trong quá trình sưu tập thông tin, đưa tin về vụ án". Hoặc khi anh nhắc lại là số tiền 2,6 triệu đô la mà Bùi Tiến Dũng dùng đánh bạc đều đã được các báo đưa tin sau buổi họp báo ngày 5.6.2006 của tướng Phạm Xuân Quắc đại diện Tổng cục Cảnh sát. Trong buổi họp báo đó, chính ông Quắc đã khẳng định « số tiền này là do tham nhũng từ các dự án của PMU18 », điều mà viên quan toà dám ngang nhiên tuyên bố bác bỏ (« Vấn đề Bùi Tiến Dũng chạy án ra làm sao, không có. Vấn đề Bùi Tiến tham nhũng, tham ô, lấy tiền đánh bạc như thế nào cũng không có ») dù vụ án tham nhũng này vẫn chưa được đem ra xử.

Số phận phải bị án nặng để làm gương của Nguyễn Việt Chiến, hiển nhiên được dự trù trong kịch bản, đã rõ, chẳng cần nhiều lời.

Nói tóm lại, phiên xử đã thành công tốt đẹp. Các quan tham có thể ngủ yên, các « đồng chí chưa bị lộ » sẽ được Đảng bảo vệ tối đa trước mọi toan tính vén những bức màn bí mật. Ban Tuyên giáo có thể gửi điện khen thưởng các viên chức toà án, và cả các tổng biên tập.

Hoà Vân

1 Chỉ thị này đã được nhiều báo chí hải ngoại và các blogs của nhiều nhà báo trong nước đăng tải, gồm 6 điểm, trong đó điểm 1. là "Khi tường thuật vụ xử, báo chí phải viết rằng “2 sĩ quan công an là "nguyên cán bộ công an," và hai nhà báo là "nguyên nhà báo”", và điểm 3. là "Khi viết, báo chí phải dân chủ, công khai, công bằng, đúng người, đúng việc, đưa tin chính xác, khách quan, nhưng không đưa tin giật gân, câu khách, không được bình luận và không được suy diễn". Không được đưa tin đi sâu về các tình tiết xét xử hay quá trình tranh tụng, không được đưa tin đậm quá mức cần thiết. Chúng tôi không có điều kiện để kiểm chứng tính xác thực của thông tin này, nhưng đọc các báo trong nước tường thuật vụ án thì thấy hai điểm này được tuân thủ hầu như tuyệt đối (tất nhiên là bỏ qua cái câu văn bia « dân chủ, công khai, công bằng, đúng người, đúng việc, đưa tin chính xác, khách quan ») . Đặc biệt là tất cả báo chí trong nước đều nghiêm chỉnh gọi các đồng nghiệp của họ là "nguyên nhà báo". Không ai ở nước CHXHCN Việt Nam được tự coi mình là "nhà báo" nếu không được Đảng chấp thuận. Đó là điều gọi là "tự do báo chí", mà chỉ thị không cần nêu nhưng mọi người đều hiểu. Anh Nguyễn Văn Hải dù được toà trả tự do cũng xin mời đi kiếm việc khác.

Nguon diendan

Vai trò của của luật sư vẫn còn bị xem nhẹ

Thanh Phương - RFI

Việc chính quyền vẫn cứ muốn áp đặt nhân sự lãnh đạo lên Liên đoàn luật sư toàn quốc cho thấy là ở Việt Nam, ngành tư pháp vẫn chưa được độc lập và khi nào mà quyền lực vẫn còn đứng trên luật pháp, thì vai trò giới luật sư vẫn chưa thể được coi trọng. Trên đây là nhận định của luật sư Lê Trần Luật, trưởng Văn phòng luật sư Pháp Quyền ở Sài Gòn.

Theo số liệu của Bộ Tư pháp ở Việt Nam hiện nay chỉ mới có hơn 4000 luật sư chính thức và 2000 luật sư tập sự. So với dân số 84 triệu dân thì là rõ ràng tỷ lệ luật sư còn rất thấp, tính trung bình là 20 ngàn dân mới có một luật sư. Tại Singapore, tỷ lệ này là 1000 dân, ở Pháp là 500 dân.

Trong khi đó, nhu cầu về luật sư rất cao, bởi vì trong xã hội hiện nay, những mối quan hệ dân sự ngày càng phức tạp, ấy là chưa kể Việt Nam ngày càng hội nhập vào kinh tế thế giới. Bộ Tư pháp Việt Nam gần đây đã phải đề nghị lên chính phủ một đề án đào tạo cấp tốc 100 luật sư và chuyên gia pháp luật để phục vụ yêu cầu hội nhập kinh tế, vì số luật sư am hiểu về luật lệ tranh chấp thương mại quốc tế vẫn còn rất ít. Nhưng không chỉ có số lượng quá ít và đa số trình độ còn yếu, giới luật sư ở Việt Nam vẫn còn hoạt động trong môi trường rất khó khăn và vai trò của họ rất ít khi được coi trọng, nhất là trong một hệ thống tư pháp chưa được hoàn toàn độc lập.

Trước hết, chúng ta hãy nghe lời kể của một luật sư đã hành nghề lâu năm tại Việt Nam, đó là luật sư Bùi Quang Nghiêm tại Sài Gòn SON Tại kỳ Đại hội nhiệm kỳ 8 của Đoàn Luật sư Hà Nội trong hai ngày 27 và 28 tháng 9 vừa qua, các luật sư vẫn than phiền là họ bị phân biệt đối xử và không được tôn trọng khi hành nghề, mặc dù Luật Luật sư đã được ban hành và có hiệu lực từ tháng Giêng năm 2007. Cơ chế để bảo đảm quyền của luật sư thực thi pháp luật vẫn còn thiếu.

Báo cáo của Đoàn luật sư Hà Nội cũng cho biết trong các vụ án mà bị can bị tạm giam, 99 % luật sư không được cấp giấy chứng nhận bào chữa trong thời hạn 3 ngày theo luật định, trừ trường hợp luật sư chỉ định.

Đặc biệt, trong giai đoạn điều tra, luật sư hầu như không bao giờ được gặp bị can. Trong một cuộc phỏng vấn đăng trên tờ báo điện tử Vietnam Net, luật sư Trần Đình Triền, trưởng Văn phòng luật sư Vì Dân cho rằng, chính vì luật sư không được tham gia quá trình tố tụng ngay từ đầu, cho nên vẫn còn rất nhiều vụ oan sai.

Ngoài ra, theo luật sư Trần Đình Triền, vẫn còn có nhiều trường hợp thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên họp riêng với nhau để định đoạt về vụ xử, rồi tòa cứ thế mà ra phán quyết, bất kể luật sư bào chữa như thế nào. Không những bị phân biệt đối xử, bị xem thường khi hành nghề, một số luật sư còn bị hành hung ngay tại tòa, như trường hợp của chính luật sư Trần Đình Triền. Trong một phiên xử vào đầu tháng 4 vừa qua tại tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội, luật sư Trần Đình Triền đã bị một bị đơn đánh ngay tại tòa mà cảnh sát chẳng hề can thiệp. Cũng theo ông Trần Đình Triền, rất nhiều luật sư ở Việt Nam vẫn bị vu khống, đe doạ, kể cả đe doạ tính mạng của bản thân và người thân của họ.

Hiện giờ, ngoài những Đoàn luật sư ở các địa phương, như Đoàn Luật sư Hà Nội hay Đoàn Luật sư Thành Phố Hồ Chí Minh, Việt Nam chưa có Liên đoàn Luật sư toàn quốc. Gần đây, một Hội đồng Lâm thời Luật sư toàn quốc đã được thành lập để chuẩn bị cho việc thành lập một Liên đoàn Luật sư toàn quốc, dự kiến vào cuối năm 2008. Thế nhưng, Bộ Tư pháp lại giao cho một nhân vật không phải là luật sư lên làm chủ tịch Hội đồng này, đó là ông Lê Thúc Anh. Nguyên là một thẩm phán, ông Lê Thúc Anh sau đó đã làm đơn xin gia nhập Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh đã từ chối đơn của ông Lê Thúc Anh, còn chủ nhiệm Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Đăng Trừng đã tỏ thái độ bất mãn bằng cách rút tên khỏi Hội đồng lâm thời Luật sư toàn quốc.

Ngoài ông Lê Thúc Anh, hai nhân vật khác chưa hề làm luật sư bao giờ cũng được cử là phó chủ tịch Hội đồng lâm thời Luật sư toàn quốc. Việc chỉ định những nhân vật nói trên hoàn toàn trái ngược với đề án thành lập Tổ chức luật sư toàn quốc do chính thủ tướng Việt Nam phê duyệt vào đầu năm nay. Đề án này ghi rõ là Hội đồng lâm thời Luật sư toàn quốc phải bao gồm đại diện của các đoàn luật sư. Ông Lê Thúc Anh được chỉ định làm chủ tịch của Hội đồng, rồi mới lật đật xin gia nhập Đoàn luật sư TP HCM. Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư đã nói mĩa rằng, xét cho ông Lê Thúc Anh gia nhập Đoàn luật sư chẳng khác gì '' con sinh ra cha'' ! Chính vì rắc rối này mà việc thành lập Liên đoàn Luật sư toàn quốc đã bị chậm trễ.

Việc chính quyền vẫn cứ muốn áp đặt nhân sự lãnh đạo lên Liên đoàn luật sư toàn quốc cho thấy là ở Việt Nam, ngành tư pháp vẫn chưa được độc lập và khi nào mà quyền lực vẫn còn đứng trên luật pháp, thì vai trò giới luật sư vẫn chưa thể được coi trọng, đó là nhận định chung của luật sư Lê Trần Luật. Là trưởng văn phòng luật sư Pháp Quyền ở Sài Gòn ông Lê Trần Luật là một trong số hiếm hoi các luật sư dũng cảm dám đảm nhận việc bào chữa cho các nhà bất đồng chính kiến ở Việt Nam.

SỰ KIỆN THÁI HÀ: “CẢNH CÁO” BẰNG KIỂU GÌ?

Ls Lê Trần Luật và Linh mục Vũ Khởi Khụng (phải)-Người bị UBND TP Hà Nội cho là "nhân vật chính" sự kiện cầu nguyện đòi đất ở Thái Hà

September 26, 2008

Ngày 22/9/2008, UBND Thành phố Hà Nội gởi Công văn số 1407/UBND-NC “V/v cảnh cáo một số giáo sỹ tại Nhà thờ Thái Hà, gồm các ông: Vũ Khởi Phụng, Chánh xứ Thái Hà” gồm các linh mục Nguyễn Văn Khải, Nguyễn Văn Thật, Nguyễn Ngọc Nam Phong.

Báo Hà Nội Mới ngày 21/9/2008, trong bài “Cảnh cáo Tổng giám mục giáo phận Hà Nội” có đoạn: “Ngày 21/9, UBND Thành phố Hà Nội đã có công văn về việc cảnh cáo ông Ngô Quang Kiệt, Tổng giám mục giáo phận Hà Nội”.

Nội dung công văn chỉ nói chung là có hành vi vi phạm pháp luật, tuyên truyền, xuyên tạc… nhưng không chỉ rõ hành vi cụ thể nào là vi phạm pháp luật, xuyên tạc điều gì sai sự thật, những hành vi trên đã vi phạm vào điều nào, khoản nào, văn bản pháp luật nào.

Không nói đến việc quy hoạch và giải tỏa, thi công… gói gọn trong vòng 24 giờ với tốc độ tên lửa, đáng ghi vào “kỷ lục Ghi-net thế giới” và chuyên mục “Chuyện khó tin nhưng có thật ở Việt Nam”, và vi phạm vào Điều 130 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ quy định về “Trình tự thu hồi đất đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 38 của Luật Đất đai”; thì ngay cả việc “cảnh cáo” bằng công văn quả là một hình thức “cảnh cáo” kỳ dị nhất và không được quy định trong bất cứ văn bản pháp luật nào, lại còn ra văn bản cảnh cáo vào ngày Chủ nhật nữa chứ. Thế mới kinh!

Căn cứ pháp luật Việt Nam hiện hành thì cảnh cáo được thực hiện bằng hai hình thức: theo Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (PLXLVPHC) và theo bản án của Tòa án.

- Nếu là vi phạm hành chính:

Cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính được quy định tại Điều 11 PLXLVPHC, trong đó có hình thức “cảnh cáo” (điểm a khoản 1 Điều 12, Điều 13).

Tổ chức ở đây được hiểu là cơ quan, nhóm, hội, đoàn… có danh xưng hẳn hoi. Ví dụ: Hội Liên Hiệp Phụ Nữ, Đoàn Thanh Niên Cộng Sản, Sở Tài nguyên - Môi trường, v.v… chớ tổ chức không phải là nhiều cá nhân đơn lẻ gộp lại. Cho nên, chỉ có thể ra quyết định xử phạt hành chính đối với cá nhân ông Nguyễn Văn A, Trần Văn B, Lê Văn C… mỗi người riêng 1 Quyết định xử phạt, không được quyền gộp chung các ông A, B, C… vào cùng 1 Quyết định xử phạt.

Nếu theo trình tự quy định tại Chương VI Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, thì trong mọi trường hợp đều phải có Quyết định xử phạt hành vi vi phạm hành chính đúng quy định tại Điều 56 PLXLVPHC và phải sử dụng mẫu số 05 hoặc mẫu số 07 được ban hành kèm theo Nghị định số 134/2003/NĐ-CP ngày 14/11/2003 của Chính phủ.

Thẩm quyền ra quyết định xử phạt hành chính là cá nhân giữ chức vụ được quy định tại PLXLVPHC và chịu trách nhiệm cá nhân đối với quyết định của mình. Nếu người bị xử phạt khởi kiện là kiện cá nhân người ra quyết định sai chớ không phải kiện cơ quan do người đó đang lãnh đạo. Cụ thể, đối với UBND cấp tỉnh, thành phố thì người có thẩm quyền là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội. PLXLVPHC không cho phép thẩm quyền tập thể nên các hình thức ký TM (thay mặt), KT (ký thay), TL (thừa lệnh)… là hoàn toàn sai. Pháp lệnh cho phép duy nhất một hình thức TUQ (thừa ủy quyền), tức Chủ tịch ủy quyền cho Phó Chủ tịch trong trường hợp có ủy quyền bằng văn bản của Chủ tịch trong trường hợp Chủ tịch đi vắng (Điều 41 PLXLVPHC).

- Nếu là vi phạm hình sự:

Hình phạt được quy định tại Điều 28 Bộ Luật Hình Sự (BLHS), trong đó có hình thức “cảnh cáo” (điểm a khoản 1 Điều 28); “Hình phạt được quy định trong Bộ luật hình sự và do Tòa án quyết định” (Điều 26 BLHS). “Không ai bị coi là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản án kết tội của Toà án đã có hiệu lực pháp luật” (Điều 9 Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự). Như vậy, một cá nhân, nếu Tòa án muốn áp dụng hình phạt cảnh cáo thì phải tuân thủ theo trình tự tố tụng được quy định tại BLTTHS. Nghĩa là Cơ quan điều tra phải có Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành điều tra, có kết luận và đề nghị Viện Kiểm sát cùng cấp truy tố theo điều khoản cụ thể nào đó được quy định tại BLHS; VKS phải có Cáo trạng truy tố, đề nghị Tòa án cùng cấp xét xử theo điều khoản nào đó trong BLHS, Tòa án cùng cấp ra Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Quyết định thành phần Hội đồng xét xử, Hội đồng xét xử căn cứ vào các quy định pháp luật, BLHS, BLTTHS và chứng cứ được thẩm tra tại phiên tòa mà quyết định người bị truy tố có phạm tội hay không; nếu HĐXX cho rằng có phạm tội, quyết định hình phạt bằng một bản án, trong bản án đó sẽ ghi rõ đối tượng bị hình phạt cảnh cáo. Sau khi bản án này có hiệu lực (sau 15 ngày án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị hoặc từ ngày có bản án phúc thẩm đồng thời chung thẩm) thì lúc đó hình phạt “cảnh cáo” đó mới có hiệu lực thi hành.

Vì vậy, việc UBND Thành phố Hà Nội ra Công văn cảnh cáo là UBND Thành phố Hà Nội đã sai về nội dung lẫn hình thức và 2 Công văn nói trên hoàn toàn vi phạm pháp luật.

Giá như cái việc người ta đua nhau tận diệt ao hồ, bóp nghẹt môi trường sống người dân Thủ đô, nạn kẹt xe, ô nhiễm môi trường, bạo lực học đường, v.v… mà chính quyền thành phố Hà Nội cũng nhanh chóng tém dẹp gọn gàng trong vòng 24 giờ như vụ đất đai Tòa Khâm sứ thì hay biết mấy.

Tạ Phong Tần